انواع چاپگر و کاربرد هرکدام؛ راهنمای انتخاب پرینتر
انواع چاپگر از نظر فناوری چاپ، سرعت، کیفیت و کاربرد با یکدیگر تفاوت دارند. امروزه با وجود گسترش اسناد دیجیتال، بسیاری از خانهها، ادارهها و فروشگاهها همچنان برای چاپ فاکتور، گزارش، تصویر و مدارک به پرینتر نیاز دارند. انتخاب دستگاه مناسب به نوع استفاده و تعداد صفحاتی بستگی دارد که در طول روز چاپ میکنید.
برخی چاپگرها با ضربه مکانیکی روی کاغذ نوشته ایجاد میکنند؛ درحالیکه مدلهای دیگر از جوهر، تونر یا حرارت کمک میگیرند. آشنایی با این فناوریها باعث میشود هنگام خرید، دستگاهی متناسب با نیاز و بودجه خود انتخاب کنید.
انواع چاپگر بر اساس فناوری و روش چاپ
یکی از روشهای اصلی دستهبندی پرینترها، بررسی شیوه انتقال نوشته و تصویر روی کاغذ است. بر این اساس، چاپگرها در دو گروه کلی قرار میگیرند:
- چاپگرهای ضربهای: با برخورد مکانیکی هد یا اجزای چاپ به نوار جوهری، نوشته را روی کاغذ ثبت میکنند.
- چاپگرهای غیرضربهای: بدون ضربه مکانیکی به کاغذ، از فناوریهایی مانند جوهرافشان، لیزری یا حرارتی استفاده میکنند.
هرکدام از این گروهها ویژگیها و کاربردهای متفاوتی دارند که در ادامه بررسی میکنیم.
۱. انواع چاپگر ضربهای و مدلهای مختلف آنها
چاپگرهای ضربهای با وارد کردن ضربه به نوار جوهری، نوشته یا تصویر را روی کاغذ ایجاد میکنند. در این دستگاهها، هد یا قطعه مکانیکی به روبان آغشته به جوهر برخورد میکند و اثر موردنظر را روی کاغذ بهجا میگذارد.
یکی از ویژگیهای مهم این گروه، امکان چاپ روی فرمهای چندنسخهای است. به همین دلیل، بعضی مدلهای آن هنوز در محیطهای اداری، انبارها و بخشهای صنعتی کاربرد دارند.
۱.۱. چاپگر ماتریس نقطهای

چاپگر ماتریس نقطهای یکی از شناختهشدهترین مدلهای ضربهای است. هد این دستگاه تعدادی سوزن دارد که با ضربه زدن به نوار جوهری، نقاط کوچکی روی کاغذ ایجاد میکنند. کنار هم قرار گرفتن این نقاط، حروف، اعداد و تصاویر ساده را تشکیل میدهد.
تعداد سوزنهای هد در مدلهای مختلف متفاوت است. برای مثال، برخی دستگاهها ۹ سوزن و بعضی دیگر ۲۴ سوزن دارند. معمولاً تعداد بیشتر سوزنها امکان ایجاد نوشتههای واضحتر و جزئیات بیشتری را فراهم میکند.
کاربردهای چاپگر ماتریس نقطهای:
- چاپ فاکتورهای چندنسخهای
- تهیه فرمهای اداری و انبارداری
- چاپ اسناد در محیطهایی که به نسخههای همزمان نیاز دارند
این دستگاهها هنگام کار صدای بیشتری نسبت به بسیاری از مدلهای جدید تولید میکنند. همچنین کیفیت چاپ آنها برای تصاویر گرافیکی امروزی مناسب نیست؛ اما در چاپ فرمهای چندلایه همچنان کاربرد دارند.
۱.۲. چاپگر چرخدار

در چاپگر چرخدار، حروف و نشانهها روی بخشهای مختلف یک چرخ قرار گرفتهاند. چرخ میچرخد تا حرف موردنظر مقابل محل چاپ قرار بگیرد. سپس چکش به آن ضربه میزند و اثر حرف از طریق نوار جوهری روی کاغذ ثبت میشود.
حروف چاپشده در این روش معمولاً شکل یکنواختی دارند. بااینحال، سرعت پایین و ناتوانی در چاپ مناسب تصاویر و شکلهای گرافیکی باعث شده استفاده از این دستگاهها امروزه بسیار محدود باشد.
۱.۳. چاپگر خطی

چاپگر خطی بهجای چاپ تکتک حروف، یک خط از متن را در هر مرحله چاپ میکند. این ویژگی برای محیطهایی مفید بود که حجم زیادی از گزارشها و اطلاعات متنی را در زمان کوتاه نیاز داشتند.
مدلهای درام، زنجیرهای و باندی از نمونههای این گروه هستند. این دستگاهها بیشتر در مراکز پردازش داده و سازمانهای بزرگ قدیمی مورد استفاده قرار میگرفتند.
چاپگر درام
در چاپگر درام، حروف و نشانهها روی سطح یک استوانه چرخان قرار دارند. با چرخش درام، هر حرف در زمان مناسب مقابل موقعیت چاپ خود قرار میگیرد. چکشهای مخصوص نیز با ضربه زدن به کاغذ و نوار جوهری، حروف را روی صفحه ثبت میکنند.
این فرایند برای چاپ خطوط متنی طراحی شده است. سرعت بالای چاپ در مقایسه با بسیاری از چاپگرهای کاراکتری، یکی از ویژگیهای این مدل قدیمی محسوب میشد.
چاپگر زنجیرهای
در چاپگر زنجیرهای، حروف و نشانهها روی یک زنجیر متحرک قرار دارند. زنجیر هنگام چاپ حرکت میکند و چکشهای مربوط به موقعیتهای مختلف، در زمان رسیدن حرف موردنظر به محل چاپ ضربه میزنند.
این روش امکان چاپ سریع حجم زیادی از اطلاعات متنی را فراهم میکرد. البته صدای مکانیکی و محدودیتهای فناوری آن باعث شده کاربرد این مدل در دستگاههای امروزی بسیار کم باشد.
چاپگر باندی
چاپگر باندی از یک نوار فلزی متحرک استفاده میکند که حروف و نشانهها روی آن قرار گرفتهاند. نوار حرکت میکند و چکشها در زمان مناسب به حروف موردنظر ضربه میزنند تا نوشته روی کاغذ شکل بگیرد.
تفاوت اصلی این مدل با چاپگر زنجیرهای، استفاده از نوار یا باند بهجای زنجیر است. این دو مدل از نظر شیوه کلی چاپ به یکدیگر شباهت دارند.
۲. انواع چاپگر غیرضربهای و فناوریهای رایج
چاپگرهای غیرضربهای بدون برخورد مکانیکی هد چاپ به کاغذ، اطلاعات را روی سطح چاپ ثبت میکنند. این دستگاهها معمولاً صدای کمتری نسبت به مدلهای ضربهای دارند و برای چاپ متن، تصویر، عکس و رسید استفاده میشوند.
از مهمترین انواع چاپگر در این گروه میتوان به مدلهای جوهرافشان، لیزری و حرارتی اشاره کرد.
۲.۱. چاپگر جوهرافشان
چاپگر جوهرافشان با پاشیدن قطرههای بسیار ریز جوهر روی کاغذ، نوشته و تصویر را ایجاد میکند. هد چاپ این دستگاه دارای نازلهای کوچکی است که جوهر را با دقت در نقاط موردنیاز قرار میدهند.
بسیاری از مدلهای رنگی از چهار رنگ اصلی فیروزهای، سرخابی، زرد و مشکی استفاده میکنند. ترکیب این رنگها امکان چاپ تصاویر و اسناد رنگی را فراهم میکند.
مزایای چاپگر جوهرافشان:
- قابلیت چاپ عکس و تصاویر رنگی با کیفیت مناسب
- تنوع مدل برای استفاده خانگی و اداری
- امکان چاپ روی برخی کاغذهای مخصوص عکس
- قیمت اولیه مناسب در بسیاری از مدلها
معایب چاپگر جوهرافشان:
- هزینه تعویض جوهر یا کارتریج در برخی مدلها
- احتمال خشک شدن جوهر یا گرفتگی نازلها در صورت نگهداری نامناسب
- سرعت کمتر از بسیاری از مدلهای لیزری در چاپ حجم بالای اسناد متنی
این دستگاه برای افرادی مناسب است که علاوه بر اسناد متنی، عکس و تصاویر رنگی نیز چاپ میکنند. البته پیش از خرید باید قیمت جوهر و هزینه نگهداری را هم در نظر بگیرید.
۲.۲. چاپگر لیزری
چاپگر لیزری با استفاده از بار الکتریکی، درام حساس به نور و پودر تونر، نوشته و تصویر را روی کاغذ ایجاد میکند. برخلاف مدل جوهرافشان، این دستگاه از جوهر مایع استفاده نمیکند.
در فرایند چاپ، ابتدا تصویر صفحه بهصورت الکتریکی روی درام ایجاد میشود. سپس ذرات تونر به بخشهای مشخصشده جذب میشوند و به کاغذ انتقال پیدا میکنند. در مرحله پایانی، حرارت و فشار واحد فیوزر باعث تثبیت تونر روی کاغذ میشود.
مزایای چاپگر لیزری:
- سرعت مناسب برای چاپ تعداد زیادی سند
- وضوح بالای متن و نوشتههای اداری
- خشک نشدن تونر در زمان استفاده نکردن از دستگاه
- مناسب برای محیطهای اداری و چاپ اسناد متنی
معایب چاپگر لیزری:
- هزینه اولیه بیشتر در برخی مدلها
- هزینه تعویض تونر و قطعات مصرفی
- قیمت و هزینه نگهداری بالاتر در بسیاری از مدلهای رنگی
- ابعاد و وزن بیشتر در بعضی دستگاهها نسبت به مدلهای خانگی
چاپگر لیزری برای ادارهها، شرکتها و افرادی که تعداد زیادی سند متنی چاپ میکنند، گزینه مناسبی است. برای آشنایی بیشتر با این فناوری میتوانید راهنمای چاپگرهای لیزری در وبسایت HP را مطالعه کنید.
۲.۳. چاپگر حرارتی
چاپگر حرارتی با استفاده از گرما، اطلاعات را روی کاغذ مخصوص یا از طریق انتقال حرارت از ریبون به سطح چاپ ثبت میکند. این دستگاهها در فروشگاهها، رستورانها، مراکز نوبتدهی و بسیاری از کسبوکارها کاربرد دارند.
چاپگرهای حرارتی به دو گروه اصلی تقسیم میشوند:
- حرارت مستقیم: هد چاپ به کاغذ حرارتی حساس به گرما حرارت میدهد و نوشته یا تصویر روی آن ظاهر میشود. در این روش معمولاً نیازی به ریبون نیست.
- انتقال حرارتی: هد چاپ، ریبون مخصوص را گرم میکند و جوهر یا پوشش آن به سطح برچسب یا کاغذ منتقل میشود.
سرعت مناسب، ابعاد جمعوجور و عملکرد کاربردی از ویژگیهای مهم این دستگاهها هستند. البته انتخاب نوع مناسب به جنس کاغذ یا برچسب و ماندگاری موردانتظار چاپ بستگی دارد.
برای آشنایی بیشتر با این فناوری، مقاله پرینترهای حرارتی را در ژانیا بخوانید.
چاپگر چندکاره؛ امکانات و کاربردهای این نوع پرینتر
چاپگر چندکاره دستگاهی است که علاوه بر چاپ، امکانات دیگری مانند اسکن و کپی را نیز در اختیار کاربر قرار میدهد. بعضی مدلها قابلیت ارسال و دریافت فکس هم دارند.
چندکاره بودن، یک فناوری چاپ مستقل محسوب نمیشود. این دستگاهها میتوانند از فناوری جوهرافشان یا لیزری استفاده کنند.
مزایای چاپگر چندکاره:
- ترکیب چند دستگاه در یک مجموعه
- اشغال فضای کمتر نسبت به خرید چند دستگاه جداگانه
- امکان اسکن و کپی اسناد در کنار چاپ
- مناسب برای خانه، دفتر کار و کسبوکارهای کوچک
پیش از خرید این مدلها بهتر است امکانات موردنیاز، هزینه مواد مصرفی و کیفیت چاپ را بررسی کنید. اگر فقط به چاپ نیاز دارید، شاید خرید یک مدل سادهتر انتخاب اقتصادیتری باشد.
تفاوت چاپگرهای جوهرافشان و لیزری در فناوری و کاربرد
چاپگرهای جوهرافشان و لیزری از رایجترین مدلهای مورد استفاده در خانه و محیط کار هستند. تفاوت اصلی آنها به فناوری چاپ و مواد مصرفی مربوط میشود.
| ویژگی |
چاپگر جوهرافشان |
چاپگر لیزری |
| ماده مصرفی |
جوهر مایع |
تونر پودری |
| روش چاپ |
پاشیدن قطرههای جوهر |
انتقال تونر با کمک بار الکتریکی و حرارت |
| کاربرد مناسب |
عکس و تصاویر رنگی |
اسناد متنی و چاپ پرتعداد |
| سرعت چاپ |
معمولاً کمتر در چاپ متنی پرتعداد |
معمولاً بیشتر در چاپ متنی پرتعداد |
| نگهداری |
توجه به وضعیت جوهر و نازلها |
توجه به تونر و قطعات مصرفی |
| چاپ رنگی |
در بسیاری از مدلها |
در مدلهای رنگی |
اگر چاپ عکس و تصاویر رنگی برای شما اهمیت زیادی دارد، مدل جوهرافشان میتواند انتخاب مناسبی باشد. در مقابل، برای چاپ تعداد زیادی سند متنی بهتر است مدلهای لیزری را نیز بررسی کنید.
راهنمای انتخاب انواع چاپگر؛ به چه نکاتی توجه کنیم؟
شناخت انواع چاپگر بهتنهایی برای انتخاب دستگاه کافی نیست. پیش از خرید باید مشخص کنید چه نوع اسنادی را با چه تعداد و کیفیتی چاپ خواهید کرد.
۱. نوع استفاده: ابتدا مشخص کنید دستگاه را برای خانه، اداره، فروشگاه یا محیط صنعتی نیاز دارید.
۲. حجم چاپ: اگر روزانه تعداد زیادی صفحه چاپ میکنید، سرعت دستگاه و هزینه مواد مصرفی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
۳. چاپ رنگی یا سیاهوسفید: برای اسناد متنی، مدل سیاهوسفید ممکن است کافی باشد؛ اما چاپ عکس و نمودارهای رنگی به دستگاه رنگی نیاز دارد.
۴. هزینه مواد مصرفی: قیمت کارتریج، تونر، جوهر یا رول کاغذ را بررسی کنید. قیمت اولیه دستگاه بهتنهایی معیار مناسبی برای مقایسه نیست.
۵. امکانات ارتباطی: اتصال USB، شبکه و Wi-Fi در مدلهای مختلف متفاوت است. با توجه به شیوه استفاده خود، امکانات موردنیاز را انتخاب کنید.
۶. قابلیتهای جانبی: اگر علاوه بر چاپ، اسکن و کپی هم انجام میدهید، خرید یک مدل چندکاره میتواند کاربردیتر باشد.
انتخاب چاپگر مناسب برای خانه، اداره و فروشگاه
انتخاب چاپگر مناسب به نوع فعالیت و میزان استفاده روزانه بستگی دارد. برای نمونه، فروشگاهها معمولاً به دستگاهی برای چاپ سریع رسید نیاز دارند؛ اما عکاسان باید کیفیت چاپ تصاویر را در اولویت قرار دهند.
اگر قصد چاپ عکس و تصاویر رنگی را دارید، مدلهای جوهرافشان انتخاب مناسبی هستند. برای چاپ اسناد اداری و متنی، چاپگرهای لیزری سیاهوسفید کاربرد بیشتری دارند. در فروشگاهها نیز دستگاههای حرارتی به دلیل سرعت مناسب، برای چاپ رسید استفاده میشوند.
چاپ فرمهای چندنسخهای همچنان با چاپگرهای ماتریس نقطهای امکانپذیر است. در محیطهایی که اسکن و کپی هم اهمیت دارد، دستگاههای چندکاره میتوانند چند نیاز را همزمان برطرف کنند. همچنین برای چاپ حجم زیادی از اسناد متنی، بهتر است سرعت دستگاه، ظرفیت سینی کاغذ و هزینه هر صفحه را پیش از خرید بررسی کنید.
جمعبندی؛ انتخاب مناسب از میان انواع چاپگر
حالا که با انواع چاپگر و کاربرد هرکدام آشنا شدید، میتوانید با توجه به نوع استفاده، حجم چاپ و هزینه مواد مصرفی، دستگاه مناسب خود را انتخاب کنید.
برای خرید، ابتدا نوع چاپ و حجم استفاده خود را مشخص کنید. سپس کیفیت خروجی، سرعت، قیمت مواد مصرفی و امکانات جانبی را با یکدیگر مقایسه کنید. با بررسی این موارد میتوانید دستگاهی متناسب با نیاز و بودجه خود انتخاب کنید.