امنیت سخت‌افزاری چیست؟ ۷ روش کاربردی برای محافظت از تجهیزات
امنیت سخت‌افزاری یکی از بخش‌های مهم امنیت اطلاعات در سازمان‌هاست. این نوع امنیت از کامپیوترها، سرورها، تجهیزات شبکه و سایر دستگاه‌های فیزیکی در برابر دسترسی غیرمجاز، سرقت اطلاعات و دستکاری محافظت می‌کند. بسیاری از کسب‌وکارها روی امنیت نرم‌افزار تمرکز دارند، اما محافظت از سخت‌افزار هم به همان اندازه اهمیت دارد.
تصور کنید فردی بدون اجازه وارد اتاق سرور یک شرکت شود. او می‌تواند به تجهیزات دسترسی پیدا کند، قطعات را تغییر دهد یا اطلاعات ذخیره‌شده را به سرقت ببرد. در چنین شرایطی، حتی نرم‌افزارهای امنیتی قوی هم به‌تنهایی کافی نیستند.
به همین دلیل، سازمان‌ها باید در کنار محافظت از نرم‌افزارها، برای امنیت سخت‌افزاری هم برنامه مشخصی داشته باشند. در این مقاله با مفهوم امنیت سخت‌افزار و ۷ روش کاربردی برای محافظت از تجهیزات سازمانی آشنا می‌شویم.
امنیت سخت‌افزاری چیست و چرا اهمیت دارد؟
امنیت سخت‌افزاری به مجموعه اقداماتی گفته می‌شود که از تجهیزات فیزیکی و اجزای داخلی آن‌ها در برابر تهدیدهای امنیتی محافظت می‌کنند. این اقدامات از زمان انتخاب و خرید دستگاه آغاز می‌شوند و تا نصب، استفاده، تعمیر و خروج تجهیزات از چرخه فعالیت ادامه دارند.
مهاجمان برای نفوذ به تجهیزات همیشه به اینترنت نیاز ندارند. گاهی دسترسی فیزیکی به یک دستگاه یا استفاده از قطعات دستکاری‌شده برای ایجاد مشکل کافی است.
مهم‌ترین تهدیدهای سخت‌افزاری عبارت‌اند از:
- سرقت کامپیوتر، لپ‌تاپ، سرور یا حافظه‌های ذخیره‌سازی
- دسترسی غیرمجاز به درگاه‌های ارتباطی دستگاه
- نصب قطعات تقلبی یا دستکاری‌شده
- تغییر تنظیمات BIOS و Firmware
- سوءاستفاده از رمزهای عبور پیش‌فرض
- دستکاری تجهیزات شبکه و دستگاه‌های متصل
- استخراج اطلاعات از حافظه‌های دورریخته‌شده
این تهدیدها می‌توانند اطلاعات سازمان را در معرض خطر قرار دهند و فعالیت روزمره کسب‌وکار را مختل کنند.
تفاوت امنیت سخت‌افزاری و امنیت نرم‌افزاری چیست؟
امنیت سخت‌افزاری و امنیت نرم‌افزاری هر دو از اطلاعات و سیستم‌ها محافظت می‌کنند؛ اما روش کار آن‌ها متفاوت است.
امنیت نرم‌افزاری بیشتر روی سیستم‌عامل، برنامه‌ها، حساب‌های کاربری و ارتباطات شبکه تمرکز دارد. نصب آنتی‌ویروس، به‌روزرسانی سیستم‌عامل و استفاده از فایروال نمونه‌هایی از این اقدامات هستند.
در مقابل، امنیت سخت‌افزاری به محافظت از تجهیزات فیزیکی و قطعات داخلی آن‌ها می‌پردازد. قفل کردن اتاق سرور، کنترل دسترسی به دستگاه‌ها، بررسی Firmware و محافظت از درگاه‌های ارتباطی در این دسته قرار می‌گیرند.
برای مثال، آنتی‌ویروس می‌تواند بعضی بدافزارها را شناسایی کند؛ اما جلوی سرقت لپ‌تاپ یا دسترسی فیزیکی فرد غیرمجاز به هارد آن را نمی‌گیرد.
بنابراین، سازمان‌ها باید این دو روش را در کنار یکدیگر اجرا کنند.
۷ روش امنیت سخت‌افزاری برای محافظت از تجهیزات سازمان
۱. تأمین‌کنندگان سخت‌افزار را با دقت انتخاب کنید
امنیت تجهیزات از زمان خرید آن‌ها شروع می‌شود. اگر سازمان از فروشنده نامعتبر خرید کند، ممکن است قطعات تقلبی یا دستگاه‌های دستکاری‌شده دریافت کند.
برای کاهش این خطر، پیش از خرید اعتبار تولیدکننده و فروشنده را بررسی کنید. همچنین مشخصات فنی، شماره سریال، شرایط گارانتی و مدت پشتیبانی امنیتی دستگاه را در نظر بگیرید.
هنگام تحویل تجهیزات، این موارد را بررسی کنید:
- بسته‌بندی دستگاه نشانه‌ای از بازشدگی یا دستکاری نداشته باشد.
- شماره سریال با اطلاعات فاکتور مطابقت داشته باشد.
- قطعات دستگاه با مشخصات اعلام‌شده از سوی تولیدکننده هماهنگ باشند.
- فروشنده مسیر تأمین تجهیزات را مشخص کند.
- تولیدکننده برای دستگاه به‌روزرسانی امنیتی ارائه دهد.
سازمان‌های بزرگ بهتر است فهرستی از تأمین‌کنندگان اصلی و فرعی خود تهیه کنند. این فهرست به آن‌ها کمک می‌کند در صورت بروز مشکل، مسیر تأمین قطعات را بررسی کنند.
برای آشنایی بیشتر با این موضوع، راهنمای مدیریت ریسک زنجیره تأمین سایبری در NIST را مطالعه کنید.
۲. اطلاعات حساس را رمزگذاری کنید
سرقت یک دستگاه لزوماً به معنی دسترسی قطعی به اطلاعات آن نیست. رمزگذاری می‌تواند خواندن داده‌های ذخیره‌شده را برای افراد غیرمجاز دشوار کند.
در این روش، سیستم اطلاعات را به شکلی تبدیل می‌کند که افراد بدون کلید رمزگذاری نمی‌توانند آن را بخوانند. این قابلیت برای لپ‌تاپ‌ها، سرورها، هاردهای اکسترنال و حافظه‌های قابل حمل اهمیت زیادی دارد.
برای افزایش امنیت اطلاعات، اقدامات زیر را انجام دهید:
- حافظه داخلی دستگاه‌های حاوی اطلاعات حساس را رمزگذاری کنید.
- برای هارد اکسترنال و فلش‌مموری‌های سازمانی از رمزگذاری استفاده کنید.
- ارتباطات شبکه را با پروتکل‌های امن محافظت کنید.
- کلیدهای رمزگذاری را جدا از اطلاعات اصلی نگهداری کنید.
- دسترسی به کلیدها را به افراد مجاز محدود کنید.
- از اطلاعات مهم نسخه پشتیبان تهیه کنید.
البته رمزگذاری به‌تنهایی کافی نیست. سازمان باید برای نگهداری و بازیابی کلیدها هم برنامه داشته باشد. گم‌شدن کلید رمزگذاری ممکن است دسترسی به اطلاعات را غیرممکن کند.
۳. سطح حمله سخت‌افزاری را کاهش دهید
هر درگاه یا قابلیت غیرضروری می‌تواند یک مسیر احتمالی برای دسترسی مهاجم ایجاد کند. به همین دلیل، سازمان‌ها باید امکانات بلااستفاده را شناسایی و در صورت امکان غیرفعال کنند.
بعضی تجهیزات دارای درگاه‌های عیب‌یابی و برنامه‌نویسی هستند. تکنسین‌ها از این درگاه‌ها هنگام تولید، تعمیر یا بررسی دستگاه استفاده می‌کنند. اگر این رابط‌ها بدون نیاز فعال بمانند، ممکن است افراد غیرمجاز از آن‌ها سوءاستفاده کنند.
نمونه‌هایی از این رابط‌ها عبارت‌اند از:
- درگاه‌های USB غیرضروری
- رابط JTAG برای عیب‌یابی سخت‌افزار
- رابط UART برای ارتباط و بررسی دستگاه
- درگاه‌های شبکه بلااستفاده
- قابلیت‌های بی‌سیم غیرضروری
- پنل‌های مدیریتی بدون استفاده
البته پیش از غیرفعال‌سازی هر درگاه، نیازهای فنی دستگاه را بررسی کنید. قطع یک رابط ضروری ممکن است عملکرد تجهیزات را مختل کند.
همچنین رمزهای عبور پیش‌فرض را تغییر دهید و دسترسی به پنل‌های مدیریتی را محدود کنید. بررسی دوره‌ای تنظیمات دستگاه‌ها نیز به شناسایی تغییرات غیرمجاز کمک می‌کند.
۴. از قابلیت‌های امنیتی داخلی سخت‌افزار استفاده کنید
بسیاری از تجهیزات جدید قابلیت‌هایی دارند که امنیت قطعات و اطلاعات را افزایش می‌دهند. این امکانات می‌توانند از دستکاری دستگاه یا اجرای برنامه‌های غیرمعتبر جلوگیری کنند.
یکی از نمونه‌های مهم، ماژول امنیتی سخت‌افزاری یا HSM است. این ماژول کلیدهای رمزنگاری را در محیطی محافظت‌شده نگهداری می‌کند و عملیات رمزنگاری را انجام می‌دهد.
قابلیت‌های دیگری هم در تجهیزات مختلف وجود دارند:
TPM: تراشه‌ای برای نگهداری امن اطلاعات رمزنگاری و پشتیبانی از قابلیت‌های امنیتی سیستم است.
Secure Boot: هنگام روشن شدن دستگاه، اعتبار اجزای راه‌اندازی را بررسی می‌کند و به جلوگیری از اجرای کدهای غیرمعتبر کمک می‌کند.
Hardware Root of Trust: یک پایه سخت‌افزاری برای ایجاد زنجیره اعتماد در فرایند بررسی امنیت دستگاه فراهم می‌کند.
Tamper Detection: در دستگاه‌های مجهز به این قابلیت، برخی دستکاری‌های فیزیکی شناسایی می‌شوند.
برای مثال، Secure Boot می‌تواند از اجرای اجزای تأییدنشده در فرایند راه‌اندازی سیستم جلوگیری کند. TPM نیز اطلاعات امنیتی مشخصی را در محیطی محافظت‌شده نگهداری می‌کند.
البته همه دستگاه‌ها از این امکانات پشتیبانی نمی‌کنند. پیش از استفاده، مشخصات فنی و راهنمای سازنده را بررسی کنید.
برای مطالعه بیشتر درباره محافظت از Firmware، می‌توانید راهنمای NIST درباره پایداری امنیت Firmware پلتفرم‌ها را ببینید.
۵. از تجهیزات در برابر دسترسی فیزیکی محافظت کنید
گاهی مهاجم برای دسترسی به اطلاعات، نیازی به نفوذ اینترنتی ندارد. دسترسی مستقیم به یک کامپیوتر یا سرور هم می‌تواند خطرآفرین باشد.
به همین دلیل، محافظت فیزیکی یکی از مهم‌ترین بخش‌های امنیت سخت‌افزاری محسوب می‌شود.
برای محافظت از تجهیزات سازمانی، این اقدامات را انجام دهید:
- سرورها را در اتاق اختصاصی و قفل‌دار نگهداری کنید.
- ورود به اتاق سرور را به افراد مشخص محدود کنید.
- برای ورود و خروج کارکنان، سیستم ثبت تردد داشته باشید.
- از دوربین مداربسته در محل نگهداری تجهیزات استفاده کنید.
- لپ‌تاپ‌ها را در مکان‌های عمومی بدون مراقبت رها نکنید.
- برای تجهیزات قابل حمل از قفل فیزیکی مناسب استفاده کنید.
- در صورت نیاز، پلمب‌های امنیتی برای شناسایی دستکاری به کار ببرید.
شرایط محیطی اتاق سرور نیز اهمیت زیادی دارد. دما، رطوبت، تهویه و برق باید در محدوده مناسب تجهیزات قرار بگیرند. گرمای بیش از حد یا نوسان برق می‌تواند به قطعات آسیب بزند.
همچنین هنگام تعمیر یا جابه‌جایی تجهیزات حساس، مسئول مشخصی را برای نظارت بر فرایند تعیین کنید.
۶. Firmware و وضعیت تجهیزات را بررسی کنید
Firmware نوعی برنامه سطح پایین است که عملکرد بخش‌های مختلف سخت‌افزار را کنترل می‌کند. این برنامه در تجهیزاتی مانند مادربرد، روتر، تجهیزات شبکه و دستگاه‌های هوشمند وجود دارد.
اگر مهاجم بتواند Firmware را دستکاری کند، ممکن است کنترل بخشی از عملکرد دستگاه را به دست بگیرد. به همین دلیل، بررسی و به‌روزرسانی آن اهمیت زیادی دارد.
برای محافظت از Firmware، این اقدامات را در نظر بگیرید:
- نسخه Firmware هر دستگاه را ثبت کنید.
- به‌روزرسانی‌های امنیتی تولیدکننده را دنبال کنید.
- فایل‌های به‌روزرسانی را فقط از منابع رسمی دریافت کنید.
- در صورت پشتیبانی دستگاه، امضای دیجیتال فایل را بررسی کنید.
- پیش از به‌روزرسانی تجهیزات حساس، از اطلاعات ضروری نسخه پشتیبان بگیرید.
- تغییرات غیرعادی در عملکرد یا تنظیمات دستگاه را بررسی کنید.
سازمان باید دستگاه‌هایی را که دیگر به‌روزرسانی امنیتی دریافت نمی‌کنند، شناسایی کند. ادامه استفاده از تجهیزات قدیمی و بدون پشتیبانی می‌تواند خطر آسیب‌پذیری را افزایش دهد.
راهنمای NIST درباره اعتبارسنجی یکپارچگی دستگاه‌های رایانه‌ای اطلاعات بیشتری درباره بررسی اصالت قطعات و Firmware ارائه می‌دهد.
۷. ممیزی امنیت سخت‌افزاری را جدی بگیرید
اجرای اقدامات امنیتی به‌تنهایی کافی نیست. سازمان باید به‌صورت منظم وضعیت تجهیزات و تنظیمات آن‌ها را بررسی کند.
ممیزی امنیت سخت‌افزاری به شناسایی مشکلات، دسترسی‌های غیرمجاز و تجهیزات آسیب‌پذیر کمک می‌کند.
برای اجرای یک ممیزی مناسب، موارد زیر را در برنامه قرار دهید:
پس از ممیزی، برای هر مشکل مسئول مشخصی تعیین کنید. همچنین زمان رسیدگی و روش رفع مشکل را در گزارش ثبت کنید.
اشتباهات رایج در امنیت سخت‌افزاری
بعضی از مشکلات امنیتی به دلیل حملات پیچیده به وجود نمی‌آیند؛ بلکه نتیجه بی‌توجهی به اصول اولیه هستند.
استفاده از رمز عبور پیش‌فرض: اگر رمز اولیه دستگاه تغییر نکند، افراد غیرمجاز ممکن است به تنظیمات آن دسترسی پیدا کنند.
نادیده گرفتن به‌روزرسانی Firmware: نسخه‌های قدیمی ممکن است آسیب‌پذیری‌های شناخته‌شده داشته باشند.
خرید از فروشندگان نامعتبر: این کار احتمال تهیه تجهیزات تقلبی یا دستکاری‌شده را افزایش می‌دهد.
دسترسی آزاد به اتاق سرور: افراد غیرمسئول نباید بدون نظارت به تجهیزات حساس دسترسی داشته باشند.
رها کردن حافظه‌های قدیمی: هاردها و حافظه‌های خارج‌شده از چرخه استفاده ممکن است هنوز اطلاعات مهمی داشته باشند. پیش از واگذاری یا دورریختن آن‌ها، اطلاعات را به روش امن پاک کنید.
نداشتن فهرست تجهیزات: اگر سازمان نداند چه دستگاه‌هایی دارد و هرکدام کجا قرار گرفته‌اند، مدیریت امنیت آن‌ها دشوار می‌شود.
آیا امنیت سخت‌افزاری فقط برای سازمان‌های بزرگ اهمیت دارد؟
خیر. هر کسب‌وکاری که از کامپیوتر، لپ‌تاپ، تجهیزات شبکه یا دستگاه‌های متصل به اینترنت استفاده می‌کند، به امنیت سخت‌افزاری نیاز دارد.
البته نوع اقدامات امنیتی به اندازه کسب‌وکار و حساسیت اطلاعات آن بستگی دارد.
برای مثال، یک فروشگاه کوچک می‌تواند با تغییر رمزهای پیش‌فرض، محدود کردن دسترسی به تجهیزات، محافظت از مودم و تهیه نسخه پشتیبان شروع کند.
در مقابل، یک شرکت بزرگ با چندین سرور و شبکه داخلی به برنامه جامع‌تری برای کنترل دسترسی، مدیریت Firmware و ممیزی دوره‌ای نیاز دارد.
نرم‌افزارهای مدیریتی و حسابداری نیز اطلاعات مهمی از فعالیت کسب‌وکار نگهداری می‌کنند. برای آشنایی با نقش این ابزارها در مدیریت اطلاعات، مقاله مزایای داشتن نرم‌افزار حسابداری را بخوانید.
همچنین اگر می‌خواهید با تغییرات و روندهای جدید دنیای تجهیزات و فناوری آشنا شوید، مقاله ترند سخت‌افزار و نرم‌افزار می‌تواند برایتان مفید باشد.
جمع‌بندی؛ چگونه امنیت سخت‌افزاری را افزایش دهیم؟
امنیت سخت‌افزاری بخش مهمی از محافظت از اطلاعات و تجهیزات هر کسب‌وکار است. انتخاب تأمین‌کننده معتبر، رمزگذاری اطلاعات، محدود کردن درگاه‌های غیرضروری و محافظت فیزیکی از دستگاه‌ها می‌توانند خطر دسترسی غیرمجاز را کاهش دهند.
همچنین سازمان‌ها باید Firmware را به‌روز نگه دارند و وضعیت تجهیزات را به‌صورت دوره‌ای بررسی کنند.
برای شروع، تجهیزات مهم و اطلاعات حساس را شناسایی کنید. سپس با توجه به میزان خطر، اقدامات امنیتی را اولویت‌بندی کنید. فراموش نکنید که امنیت سخت‌افزاری یک اقدام یک‌باره نیست و باید همراه با تغییر فناوری و تهدیدهای جدید به‌روزرسانی شود.
