کارتخوان چیست؟ آشنایی با انواع، کاربرد و نحوه عملکرد
کارتخوان چیست؟
کارتخوان یا پایانه فروش، دستگاهی است که امکان پذیرش پرداخت الکترونیکی را در محل کسبوکار فراهم میکند. این دستگاه اطلاعات مربوط به تراکنش را دریافت میکند و از طریق شبکه پرداخت، درخواست را برای پردازش ارسال میکند.
امروزه فروشگاهها، رستورانها، مطبها، شرکتها و بسیاری از کسبوکارهای دیگر از پایانه فروش برای دریافت وجه استفاده میکنند. این روش پرداخت، فرایند دریافت هزینه را برای مشتری و پذیرنده سادهتر میکند.
تاریخچه کارتخوان
تاریخچه کارتخوان در جهان
گسترش کارتهای بانکی و افزایش پرداختهای غیرنقدی، نیاز به تجهیزات پذیرش پرداخت را بیشتر کرد. نخستین دستگاهها امکانات محدودی داشتند و بیشتر برای ثبت تراکنشهای کارت استفاده میشدند.
با پیشرفت فناوری، قابلیتهای بیشتری به این تجهیزات اضافه شد. ارتباط بیسیم، صفحهنمایشهای پیشرفته، اتصال به اینترنت و پرداخت بدون تماس از جمله امکاناتی هستند که در نسلهای جدیدتر دیده میشوند.
کارتخوان در ایران
در ایران نیز توسعه شبکه پرداخت الکترونیکی باعث شد استفاده از پایانههای فروش در کسبوکارهای مختلف افزایش پیدا کند. بانکها و شرکتهای ارائهدهنده خدمات پرداخت، زیرساخت لازم برای پذیرش تراکنشهای الکترونیکی را در اختیار پذیرندگان قرار دادهاند.
در نتیجه، پرداخت با کارت بانکی به یکی از روشهای رایج پرداخت در فروشگاهها و مراکز خدماتی تبدیل شده است.
انواع کارتخوان
مدلهای مختلفی برای شرایط کاری متفاوت وجود دارد. محل استفاده، روش اتصال به شبکه و امکانات دستگاه از مهمترین معیارهایی هستند که این تجهیزات را از یکدیگر متمایز میکنند.
کارتخوان ثابت
مدل ثابت معمولاً در یک محل مشخص مانند صندوق فروشگاه قرار میگیرد. اتصال دستگاه به شبکه میتواند با توجه به مدل و زیرساخت موجود، از طریق روشهای ارتباطی مختلف انجام شود.
این نوع دستگاه برای فروشگاهها، سوپرمارکتها، داروخانهها و سایر کسبوکارهایی که محل فروش ثابتی دارند، کاربرد زیادی دارد.
کارتخوان سیار
مدل سیار برای افرادی طراحی شده است که در زمان دریافت وجه به جابهجایی دستگاه نیاز دارند. بسیاری از این دستگاهها از شبکه تلفن همراه استفاده میکنند و باتری داخلی دارند.
فروشندگان سیار، پیکها، مشاغل خدماتی و کسبوکارهایی که در مکانهای مختلف فعالیت میکنند، میتوانند از این مدل استفاده کنند.
اگر قصد بررسی مدلهای مختلف را دارید، میتوانید کارتخوانهای سیار پوزدروید را مشاهده کنید.
کارتخوان اندرویدی
پایانههای اندرویدی از سیستمعامل Android استفاده میکنند و در مقایسه با مدلهای سنتی، امکانات نرمافزاری بیشتری ارائه میدهند. صفحهنمایش لمسی، اتصال به اینترنت و قابلیت اجرای برخی برنامهها از ویژگیهایی هستند که در بعضی مدلها دیده میشوند.
البته مشخصات همه مدلها یکسان نیست. به همین دلیل، پیش از خرید باید امکانات و مشخصات فنی همان مدل را بررسی کرد.
mPOS
mPOS به راهکارهای پذیرش پرداخت مبتنی بر تجهیزات کوچک و قابل حمل گفته میشود. بعضی از این راهکارها در کنار تلفن همراه یا تجهیزات هوشمند مورد استفاده قرار میگیرند.
نوع خدمات و قابلیتهای mPOS به فناوری مورد استفاده و شرکت ارائهدهنده سرویس بستگی دارد.
پرداخت بدون تماس
برخی پایانههای فروش از فناوری NFC پشتیبانی میکنند. در این حالت، در صورت سازگاری ابزار پرداخت و دستگاه پذیرنده، کاربر میتواند با نزدیک کردن کارت یا ابزار پرداخت به پایانه، عملیات پرداخت را انجام دهد.
برای آشنایی بیشتر با این فناوری، میتوانید مقاله NFC در کارتخوان چیست؟ را مطالعه کنید.
اجزای اصلی کارتخوان
هر پایانه فروش از بخشهای مختلف سختافزاری و نرمافزاری تشکیل میشود. ترکیب این بخشها با توجه به مدل دستگاه متفاوت است.
صفحه نمایش
صفحهنمایش مبلغ، وضعیت تراکنش و پیامهای مربوط به عملیات را نشان میدهد. بعضی مدلها صفحهنمایش رنگی دارند و در دستگاههای اندرویدی نیز نمایشگر لمسی رایج است.
صفحهکلید
مدلهای دارای صفحهکلید فیزیکی، دکمههایی برای وارد کردن اطلاعات و انجام عملیات مختلف دارند. برخی دستگاههای جدیدتر بخش زیادی از این عملیات را از طریق نمایشگر لمسی انجام میدهند.
چاپگر حرارتی
بسیاری از پایانهها به چاپگر حرارتی مجهز هستند و رسید تراکنش را چاپ میکنند. اندازه رول کاغذ و سرعت چاپ در مدلهای مختلف متفاوت است.
پردازنده و حافظه
پردازنده، عملیات نرمافزاری دستگاه را اجرا میکند و حافظه نیز فضای لازم برای سیستمعامل و نرمافزارهای موردنیاز را در اختیار دستگاه قرار میدهد.
ارتباطات شبکه
دستگاه برای ارسال و دریافت اطلاعات تراکنش به یک روش ارتباطی نیاز دارد. بسته به مدل، ارتباط میتواند از طریق شبکه تلفن همراه، Wi-Fi یا سایر روشهای پشتیبانیشده برقرار شود.
کارتخوان چگونه کار میکند؟
ابتدا پذیرنده مبلغ خرید را وارد دستگاه میکند. سپس مشتری کارت بانکی یا ابزار پرداخت خود را در اختیار پایانه قرار میدهد.
دستگاه اطلاعات موردنیاز را دریافت میکند و درخواست تراکنش را از طریق شبکه ارتباطی به زیرساخت پرداخت میفرستد. پس از پردازش درخواست، نتیجه به دستگاه برمیگردد و وضعیت تراکنش روی نمایشگر مشخص میشود.
در صورت موفقیت عملیات، پذیرنده میتواند رسید را چاپ کند یا اطلاعات تراکنش را از طریق امکانات دستگاه مشاهده کند.
امنیت کارتخوان چگونه تأمین میشود؟
امنیت پرداخت الکترونیکی به مجموعهای از فناوریها و فرایندهای امنیتی در دستگاه، شبکه پرداخت، بانکها و شرکتهای ارائهدهنده خدمات پرداخت وابسته است.
پذیرنده نیز باید از دستگاه معتبر استفاده کند و از دستکاری سختافزار یا نرمافزار آن جلوگیری شود. رعایت نکات امنیتی هنگام استفاده از دستگاه میتواند احتمال سوءاستفاده را کاهش دهد.
مزایای استفاده از کارتخوان
استفاده از پایانه فروش مزایای مختلفی برای کسبوکارها دارد، از جمله:
- کاهش نیاز به دریافت وجه نقد
- فراهم کردن امکان پرداخت با کارت بانکی
- سادهتر شدن فرایند دریافت وجه
- ثبت الکترونیکی تراکنشها
- امکان استفاده از مدلهای قابل حمل
- دسترسی به امکانات مختلف متناسب با نوع دستگاه
معایب و محدودیتها
در کنار مزایا، برخی محدودیتها نیز وجود دارد. مدلهای سیار برای ارتباط با شبکه به پوشش مناسب تلفن همراه نیاز دارند و باتری آنها نیز باید بهصورت منظم شارژ شود.
مدلهای ثابت ممکن است برای کسبوکارهایی که نیاز به جابهجایی دارند مناسب نباشند. از طرف دیگر، تفاوت در کیفیت باتری، چاپگر، صفحهنمایش و ارتباط شبکه باعث میشود عملکرد مدلهای مختلف یکسان نباشد.
برای چه کسبوکارهایی مناسب است؟
انتخاب دستگاه مناسب به شرایط کاری هر کسبوکار بستگی دارد. نوع فعالیت، محل استفاده، تعداد تراکنشها و امکانات موردنیاز، همگی در این انتخاب نقش دارند.
فروشگاههایی که محل ثابتی دارند معمولاً به مدلهای ثابت نیاز پیدا میکنند. در مقابل، مشاغل خدماتی و فروشندگان سیار ممکن است مدلهای قابل حمل را ترجیح دهند.
برای بررسی معیارهای انتخاب دستگاه میتوانید مقاله کارتخوان مناسب کسبوکار را نیز مطالعه کنید.
کارتخوان و کسبوکارهای کوچک
برای یک کسبوکار کوچک، سهولت دریافت وجه و پایداری ارتباط اهمیت زیادی دارد. انتخاب درست دستگاه میتواند فرایند پرداخت را برای مشتری سادهتر کند.
پیش از خرید بهتر است مواردی مانند کیفیت آنتندهی، عمر باتری، سرعت چاپ، اندازه دستگاه و روش اتصال به شبکه را بررسی کنید.
تفاوت کارتخوان با درگاه پرداخت اینترنتی
کارتخوان و درگاه پرداخت اینترنتی هر دو برای دریافت وجه الکترونیکی کاربرد دارند، اما روش استفاده از آنها متفاوت است.
پایانه فروش برای پرداخت حضوری در محل کسبوکار استفاده میشود. در مقابل، درگاه پرداخت اینترنتی به مشتری اجازه میدهد هزینه خرید را از طریق اینترنت و در بستر وب پرداخت کند.
بنابراین کسبوکارهای حضوری و فروشگاههای اینترنتی ممکن است بر اساس شیوه فروش خود به یکی از این روشها یا هر دو نیاز داشته باشند.
آینده کارتخوان و پرداخت الکترونیکی
فناوری پرداخت همچنان در حال توسعه است و قابلیتهایی مانند پرداخت بدون تماس، تجهیزات هوشمند و اتصال دستگاه به نرمافزارهای فروش در حال گسترش هستند.
با این حال، نیاز هر کسبوکار با دیگری تفاوت دارد. بنابراین هنگام خرید بهتر است به جای انتخاب دستگاه صرفاً بر اساس امکانات جدید، شرایط واقعی استفاده و خدمات موردنیاز خود را نیز در نظر بگیرید.
سوالات متداول
کارتخوان چیست؟
کارتخوان یا پایانه فروش، دستگاهی برای پذیرش پرداخت الکترونیکی در محل کسبوکار است.
تفاوت کارتخوان سیار با مدل ثابت چیست؟
مدل سیار امکان جابهجایی دارد و معمولاً از شبکه تلفن همراه استفاده میکند. در مقابل، مدل ثابت بیشتر در یک محل مشخص قرار میگیرد و برای کسبوکارهایی مناسب است که محل فروش ثابتی دارند.
مدل سیار امکان جابهجایی دارد و معمولاً از شبکه تلفن همراه استفاده میکند. مدل ثابت بیشتر در یک محل مشخص قرار میگیرد و برای کسبوکارهای دارای محل فروش ثابت کاربرد دارد.
آیا همه کارتخوانها از NFC پشتیبانی میکنند؟
خیر. قابلیت NFC در همه مدلها وجود ندارد و برای اطمینان باید مشخصات فنی دستگاه موردنظر بررسی شود.
برای انتخاب کارتخوان مناسب چه مواردی را باید بررسی کرد؟
نوع کسبوکار، محل فعالیت، روش اتصال، کیفیت آنتندهی، ظرفیت باتری، کیفیت چاپگر، اندازه دستگاه و امکانات نرمافزاری از مهمترین موارد هستند.
جمعبندی
کارتخوان یکی از ابزارهای رایج برای پذیرش پرداخت الکترونیکی در کسبوکارهاست. مدلهای ثابت، سیار، اندرویدی و سایر راهکارهای پرداخت، هرکدام برای شرایط خاصی کاربرد دارند.
برای انتخاب مناسب، ابتدا نیازهای کسبوکار خود را مشخص کنید و سپس مدلها را از نظر روش ارتباط، باتری، چاپگر، امکانات نرمافزاری و شرایط استفاده مقایسه کنید.
برای مشاهده محصولات و خدمات مرتبط نیز میتوانید سایت ژانیا را بررسی کنید.
